Ομιλία του Σταύρου Κασιμάτη με θέμα: «Ο ρόλος της αυτοδιοίκησης στην κρίση»

Ακολουθεί η ομιλία του Δημάρχου Κορυδαλλού και επικεφαλής του Συνδυασμού μας Σταύρου Κασιμάτη στην
Ημερίδα της Δημοκρατικής Αριστεράς Κορυδαλλού «Οι δευτερογενείς επιπτώσεις της κρίσης» (28/2/2011).

Κύριες και κύριοι
Ανάμεσα σε τόσους αξιόλογους ομιλητές καλούμαι κι εγώ να συμβάλλω στη συζήτηση με ένα θέμα καίριο, αφού εδώ και μήνες η χώρα, η δημόσια διοίκηση, η αυτοδιοίκηση, οι πολίτες ζουν και κινούνται ανάμεσα στη μεγάλη διοικητική μεταρρύθμιση, τον Καλλικράτη και στην οικονομική κρίση.
Και επιτρέψτε μου να ξεκινήσω από τις αλλαγές που έφερε ο Καλλικράτης.

Ο νέος αυτοδιοικητικός χάρτης της χώρας πέρα από επιφυλάξεις και αντιρρήσεις σε επιμέρους ζητήματα,  είναι το πρώτο μεγάλο βήμα στην ουσιαστική αποκέντρωση του κράτους. Αυτό που η αυτοδιοίκηση ζητούσε επί τόσα χρόνια. Να πάρει ουσιαστικό περιεχόμενο το άρθρο 102 του Συντάγματος: ότι αρμόδιοι για τις τοπικές υποθέσεις είναι οι Δήμοι. Να πάψει αυτός ο διπλός ρόλος της αυτοδιοίκησης: από τη μια εκφραστής της τοπικής κοινωνίας κι από την άλλη λειτουργικό μέρος του κράτους.
Οι δε αλλαγές και καινοτομίες που επιφέρει σε θεσμικό και πολιτικό επίπεδο είναι σημαντικές.
Κι εδώ πρέπει να αναφέρω για όσους δεν το γνωρίζουν, ότι στον Δήμο Κορυδαλλού πολλές από τις μεταρρυθμίσεις που αφορούν στη διαφάνεια και στη δημοκρατική λειτουργία του Δήμου, έχουν γίνει πράξη εδώ και τέσσερα χρόνια. Όπως το συμμετοχικό τεχνικό πρόγραμμα, η διαδικασία ετήσιας λογοδοσίας, η ανάρτηση αποφάσεων στο διαδίκτυο, όπως η διεύρυνση της συμμετοχής στα όργανα διοίκησης του Δήμου.

Για να επανέλθω όμως στο αποψινό θέμα,  την κρίση και το ρόλο της αυτοδιοίκησης.
Τι ρόλο μπορεί να διαδραματίσει η αυτοδιοίκηση σε αυτή τη δύσκολη περίοδο για τη χώρα και τους πολίτες;
Έχει περιθώρια να συμβάλει στον περιορισμό των επιπτώσεων ή μήπως κινδυνεύει να μην μπορεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της;
Φίλοι και φίλες
Η πρωτόγνωρη οικονομική και κατ’ επέκταση κοινωνική κρίση που βιώνει σε περίοδο ειρήνης η ελληνική κοινωνία,  θέτει ήδη σε κίνδυνο την κοινωνική συνοχή.
Σε αυτή λοιπόν τη δύσκολη περίοδο που δημιουργείται ανασφάλεια και δικαιολογημένος θυμός και οργή στην κοινωνία, η τοπική αυτοδιοίκηση καλείται να  παίξει ένα αναβαθμισμένο ρόλο στη δημόσια ζωή, στην αντιμετώπιση των κοινωνικών προβλημάτων αλλά και στη σταδιακή επάνοδο στην ανάπτυξη.
Ρόλο ενάντια στη γραφειοκρατία που καταδυναστεύει τον πολίτη, τη διαφθορά και την αναξιοκρατία, την πελατειακή αντίληψη στη σχέση με τους πολίτες.
Πρέπει λοιπόν να απαντήσουμε θετικά, με πολλή δουλειά, στις προκλήσεις του νέου πλαισίου της τοπικής αυτοδιοίκησης. 
Είναι γεγονός ότι η ελληνική κοινωνία δοκιμάζεται σκληρά. Οι νέοι, οι συνταξιούχοι, οι ευπαθείς ομάδες πληθυσμού, συνάνθρωποι μας με ιδιαίτερες ανάγκες και ειδικά προβλήματα, μονογονεϊκές οικογένειες, πολύτεκνοι, άστεγοι και τόσοι άλλοι υποφέρουν κάτω από το βάρος των κοινωνικά άδικων μέτρων της κυβέρνησης.
Εδώ πρέπει να δοθεί μια πραγματική μάχη. Και η αυτοδιοίκηση είναι και πρέπει να παραμείνει ο πιο ζωντανός φορέας κοινωνικών παροχών προσφοράς και δημιουργίας στην πόλη.
Στο επίπεδο αυτό οφείλουμε να δώσουμε τα πάντα. Γιατί έχουμε καθήκον να συμβάλλουμε για να διατηρηθούν ζωντανά τα όνειρα και οι ελπίδες των νέων ανθρώπων. Να στηρίξουμε την ανάγκη της τρίτης ηλικίας για μια αξιοπρεπή ζωή. Η αλληλεγγύη αποτελεί και πρέπει να παραμείνει από τις πιο βασικές συνιστώσες της πολιτικής μας.
Η οικονομική όμως κρίση μας καλεί να ξαναδούμε από την αρχή ποιο είναι το κοινωνικό κράτος που θέλουμε.
Να θέσουμε από μηδενική βάση ζητήματα όπως: ποιο είναι το αποτελεσματικό κοινωνικό κράτος που μειώνει τη φτώχεια, που αντιμετωπίζει τις κοινωνικές ανισότητες, που προσφέρει σε εκείνους που δεν έχουν, που αναδιανέμει το κοινωνικό εισόδημα προκειμένου να χαράξει κοινωνική πολιτική δίκαιη και βιώσιμη.
Για να γίνω  όμως πιο συγκεκριμένος, πρέπει να δούμε πώς αντιλαμβάνονταν η αυτοδιοίκηση τον κοινωνικό της ρόλο τα τελευταία χρόνια:
Είναι γεγονός ότι η αυτοδιοίκηση από τον οραματικό και διεκδικητικό της ρόλο τη δεκαετία του ’80 με τις ελάχιστες αρμοδιότητες που διέθετε, πέρασε στη δεκαετία του ’90 και του 2000 στο ρόλο του Δήμου- διαχειριστή. Κέρδισε αρμοδιότητες και επαναπαύθηκε σε μεγάλο βαθμό στις δάφνες της. Φυσικά δεν έπαψε να διατηρεί σε μεγάλο βαθμό και τη διεκδικητικότητα της αλλά σταδιακά όλο και λιγότερο.
Η μεταφορά αρμοδιοτήτων από τη  μια και η αξιοποίηση νέων χρηματοδοτικών εργαλείων από την άλλη, κυρίως μέσω της Ε.Ε, δημιούργησε και στην αυτοδιοίκηση μια ευφορία.
Τα νέα προγράμματα και οι νέες δράσεις, που της δόθηκε η ευκαιρία να διαχειριστεί, διεκδικήθηκαν αρκετές φορές χωρίς σχεδιασμό, χωρίς μελέτες για τη βιωσιμότητά τους, χωρίς να γνωρίζουμε την ανταποδοτικότητα τους. 
Ήταν αρνητικό αυτό το φαινόμενο;. Όχι βέβαια. Αλλά τις περισσότερες φορές δεν ήταν μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού και ιεράρχησης προτεραιοτήτων για το τι πόλεις θέλουμε. Με συνέπεια να δημιουργηθεί μια νοοτροπία ότι οι Δήμοι πρέπει να παρέχουν πλήθος υπηρεσιών σε όλους τους τομείς.
Η νοοτροπία αυτή  σε συνδυασμό  με τη χρόνια ασυνέπεια της Πολιτείας, που μετέφερε αρμοδιότητες χωρίς τους αντίστοιχους πόρους, είχε πολλαπλά αρνητικές συνέπειες κυρίως οικονομικές
Μοναδική διέξοδος ήταν οι Δήμοι να απευθύνονται στο κεντρικό κράτος για  να αποσπάσουν χρηματοδοτήσεις, το οποίο με τη σειρά του για να διατηρήσει και να ενισχύσει τον σφιχτό εναγκαλισμό της αυτοδιοίκησης, ανταποκρινόταν ανάλογα με τη σχέση που είχε με τον εκάστοτε Δήμαρχο, στα όποια αιτήματα. 
Από την άλλη καλλιεργήθηκε και παγιώθηκε η νοοτροπία ότι οι Δήμοι, ως οι κατεξοχήν φορείς άσκησης κοινωνικής πολιτικής δεν έπρεπε να εισπράττουν καθόλου ανταποδοτικά τέλη για τις υπηρεσίες τους ή εφόσον εισέπρατταν έπρεπε να είναι πολύ χαμηλά και μάλιστα για όλους τους δημότες. Χωρίς κριτήρια, εισοδηματικά ή κοινωνικά.
Και την ίδια στιγμή να χρηματοδοτούν διαρκώς υπηρεσίες που απολάμβαναν όλοι, έχοντες και μη έχοντες. Για παράδειγμα: ο συνταξιούχος του ΟΓΑ και ο συνταξιούχος του Υπουργείου Οικονομικών έχουν την ίδια αντιμετώπιση στις υπηρεσίες που παρέχονται στα ΚΑΠΗ. Αυτή η πολιτική έγινε υποχρέωση της αυτοδιοίκησης. Δωρεάν παροχές για όλους.
Πόσο δίκαιο όμως αλλά και πόσο βιώσιμο είναι αυτό το σύστημα διανομής κοινωνικού πλούτου; Σήμερα που ήρθαμε αντιμέτωποι με την οικονομική κρίση διαπιστώνουμε όλοι ότι αυτός ο τρόπος λειτουργίας αποδείχθηκε αδιέξοδος, αναποτελεσματικός, αντιαναπτυξιακός και κυρίως κοινωνικά άδικος.
Φίλες και φίλοι,
Όλα τα παραπάνω δεν τα ανέφερα για άλλο λόγο παρά για να τονίσω ότι η σημερινή κρίση μπορεί να αποτελέσει και ευκαιρία. Να γίνει αφορμή για να δούμε όλοι, κι εμείς οι άνθρωποι της αυτοδιοίκησης, τις στρεβλώσεις, τα λάθη και τις ανισότητες που δημιουργήθηκαν στην πορεία της ανάπτυξης του θεσμού στη χώρα μας.
Και παρά το γεγονός ότι υπηρετώ το θεσμό μόλις μια τετραετία ως δήμαρχος, αισθάνομαι την ανάγκη να κάνω κι εγώ την αυτοκριτική μου, όπως θεωρώ ότι πρέπει να την κάνουμε όλοι, και να δούμε το μέλλον και τους πολίτες με νέα νοοτροπία, με ειλικρίνεια, χωρίς τις αγκυλώσεις του παρελθόντος.
Η μετάβαση θα είναι επίπονη. Αλλά δεν υπάρχει άλλος δρόμος.
Μόνη λύση είναι η δημιουργία ενός νέου δίκαιου κοινωνικού κράτους, χωρίς αλόγιστες σπατάλες. Κοινωνικά δίκαιο και βιώσιμο για να μπορούμε να το παραδώσουμε και στα παιδιά μας.
Ο πρώτος δρόμος είναι το νοικοκύρεμα των οικονομικών μας. Η  αναδιάρθρωση των υπηρεσιών μας, η ανακατανομή δομών και λειτουργιών που να εξυπηρετούν τους πολίτες με κριτήριο την ισόρροπη σχέση κοινωνικού και οικονομικού οφέλους.
Φυσικά σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία βασικός στόχος πρέπει να είναι η διατήρηση και ανάπτυξη υπηρεσιών κοινωνικού χαρακτήρα. Με κριτήριο την βιωσιμότητα τους σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας. Ειδικά στα αστικά κέντρα όπου οι μετακινήσεις δεν είναι απαγορευτικές πρέπει να μελετήσουμε συνένωση υπηρεσιών που θα μειώνουν το λειτουργικό κόστος και θα δώσουν τη δυνατότητα για νέες αναβαθμισμένες, σύγχρονες υπηρεσίες, που θα απευθύνονται σε όσους τις έχουν πραγματικά ανάγκη.
Σε καμιά περίπτωση δεν ισχυρίζομαι ότι η αυτοδιοίκηση πρέπει να γίνει διαχειριστής της φτώχιας.
Η ιεράρχηση όμως προτεραιοτήτων είναι το πρώτο βασικό βήμα για να αντιμετωπίσουμε ως αυτοδιοίκηση την κρίση, ώστε να μπορέσουμε να σταθούμε στους πολίτες μας και να συμβάλλουμε στη μείωση των συνεπειών.
Προσωπικά είμαι αισιόδοξος, πιστεύω ότι τελικά θα τα καταφέρουμε.
Χρειάζεται όμως μεγάλη προσπάθεια. Χρειάζεται ενότητα και αγώνας. Μια ενότητα όμως όπου το εφικτό, το υλοποιήσιμο και το ρεαλιστικό θα κυριαρχούν, ώστε ό, τι πετύχουμε να είναι βιώσιμο.
Είναι απαραίτητο να σταθούμε δίπλα στους πολίτες με τις μεγαλύτερες ανάγκες. Στους άνεργους, στις ευπαθείς ομάδες.
Ο πρώτος δρόμος που έχουμε είναι να αναδιατάξουμε πόρους και δυνάμεις δίνοντας προτεραιότητα σε αυτές τις ομάδες πληθυσμού με δράσεις που εφαρμόζουμε στον Δήμο Κορυδαλλού, όπως το γραφείο για άνεργους τα άτομα που κινδυνεύουν από κοινωνικό αποκλεισμό, να ενισχύσουμε τα κοινωνικά προγράμματα όπως το βοήθεια στο σπίτι, τα ΚΗΦΗ, τα οποία ουσιαστικά χρηματοδοτούνται από το δήμο, το πρόγραμμα σίτισης απόρων, το  οικονομικό βοήθημα σε άπορους δημότες, τα Δημοτικά Ιατρεία στελεχωμένα από εθελοντές γιατρούς που μπορούν να συμβάλλουν στην πρωτοβάθμια περίθαλψη.
Από την άλλη βεβαίως , δεν με βρίσκουν σύμφωνο απόψεις που υποστηρίζουν ότι η αυτοδιοίκηση σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία πρέπει να σταματήσει την κατασκευή έργων, προκειμένου να μεταφέρει πόρους σε κοινωνικές παροχές. Τα τελευταία χρόνια η αυτοδιοίκηση δεν έχει τη δυνατότητα να προχωρήσει σε έργα χωρίς τη χρηματοδότηση από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους. Επομένως είναι καθήκον της να συνεχίσει να διεκδικεί έργα υποδομής που αντιμετωπίζουν τοπικά ζητήματα, που κάνουν πιο εύρυθμη τη λειτουργία της πόλης, που αναβαθμίζουν το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής και φυσικά δημιουργούν και θέσεις εργασίας σε μια τόσο δύσκολη εποχή. 
Ταυτόχρονα ως αυτοδιοίκηση έχουμε υποχρέωση να συμβάλλουμε στην ανάπτυξη εθελοντικών συλλογικοτήτων και πρωτοβουλιών που μπορούν να συμβάλλουν με τη σειρά τους σε  τομείς, όπως η κοινωνική πολιτική, η πολιτική προστασία, ο πολιτισμός. Με όρους αυτονομίας και ανεξαρτησίας των εθελοντών και όχι με διάθεση ελέγχου της λειτουργίας τους. Με στήριξή τους στα όρια των δυνατοτήτων της αυτοδιοίκησης. Με ειλικρινή διάθεση και σεβασμό.
Κύριες και κύριοι
Οι πόλεις δεν είναι κάτι στατικό. Οι πόλεις είναι πρώτα και κύρια οι πολίτες τους που ζουν, εργάζονται, εκφράζονται, αφουγκράζονται, έχουν ανάγκες, ονειρεύονται, αγωνιούν για το μέλλον τους. Η αυτοδιοίκηση καλείται πλέον να απαντήσει στα μεγάλα ζητήματα της καθημερινότητας τους, της κοινωνικής αλληλεγγύης, της παιδείας, του περιβάλλοντος, της ανάπτυξης. Έχει καθήκον να εξαντλήσει τις δυνατότητες του νέου αυτοδιοικητικού χάρτη και των νέων αρμοδιοτήτων της με ανοιχτό μυαλό, με φαντασία, με διάλογο με τις τοπικές κοινωνίες και τους πολίτες, χωρίς στερεότυπα, με διαφάνεια και όρους δημοκρατικής λειτουργίας.
Σας ευχαριστώ